2.1 Duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit integraal meenemen in het ontwerpproces
In de ontwerploops is het belangrijk om in het ontwerp en de afwegingen ook duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit continu een plek te geven. Het Dashboard Duurzaam HWBP biedt ondersteuning bij dit proces.
- Bijdrage van kweldervegetatie aan het waterkeringssysteem - Deltares 2023Het document is opgesteld door de provincie en het waterschap en vormt een voorbeeld van belangrijke input voor de initiatieffase. Panorama Waal is gericht op een integrale aanpak van de dijkversterking langs de Waal.
- Nature based solutions (dijken en natuur) - EcoShape 2024Binnen het consortium EcoShape worden manieren van 'bouwen met de natuur' uitgewerkt en toegepast. De website geeft een overzicht van concepten en praktijkvoorbeelden, zoals vooroevers, herstel van natuurlijke dynamiek en dubbele dijk systemen.
- Future Dikes - Radboud Universiteit 2024In het project Future Dikes wordt onderzocht hoe we de Nederlandse dijken kunnen versterken met een soortenrijke grasbekleding. Kenmerken van de bekleding in relatie tot erosiebestendigheid zijn bepaald door middel van proeven. Daarmee zijn voorstellen gemaakt voor zaadmengsels met grote potentie voor snelle vestiging, sluiting van de grasmat, bodemtype, en droogteresistentie.
- Factsheet circulaire dijken - RWS 2020Inspiratie die helpt bij het opstellen van de projectopdracht ten aanzien van circulariteit.
- Handreiking POV voorlanden - HWBP 2019De effecten van het voorland beïnvloeden de waterveiligheidsopgave en de oplossingen hiervoor. Afhankelijk van het gebied kunnen alternatieven zich onderscheiden door het aanpassen en beter benutten van het voorland.
- Rijke Dijk Handreiking - HWBP 2020De Rijke Dijk biedt inspiratie om waterveiligheid te combineren met de functies natuur, recreatie, cultuurhistorie en duurzame economische activiteiten.
- Technisch kader toepassing gebiedseigen grond - POV DGG 2022Bij het uitwerken van het voorkeursalternatief in de uitwerkingsfase kunnen hoeveelheden en materiaalkeuze nog worden bijgesteld.
- Ideeënboek biodiversiteit voor dijkversterkingsprojecten - 2022Het doel van het ideeënboek is dat niet elk projectteam opnieuw naar inspiratie hoeft te zoeken en/of de beheerafdeling moet raadplegen en is daarmee vooral geschikt voor de planuitwerking, waarin inrichtingsvoorstellen een grote rol spelen in het integraal ontwerp.
- Leidraad Circulair Ontwerpen 2.0 - CB'23 2023De leidraad biedt een stappenplan om in het ontwerpproces ambities concreet te maken op het gebied van circulariteit. De leidraad werkt uit welke keuzes er gemaakt kunnen worden, en hoe deze keuzes van invloed zijn op het ontwerp.
Tools
- Ecologische redeneerlijn Lauwersmeerdijk - Waterschap Noorderzijlvest 2022Binnen het consortium EcoShape worden manieren van 'bouwen met de natuur' uitgewerkt en toegepast. De website geeft een overzicht van concepten en praktijkvoorbeelden, zoals vooroevers, herstel van natuurlijke dynamiek en dubbele dijk systemen.
- Notitie duurzaamheidsvergelijking Dubocalc Lauwersmeerdijk - Wetterskyp Fryslan 2021In deze rapportage is het huidige ontwerp van de bekleding vergeleken met een traditioneel ontwerp door gebruik te maken van DuboCalc en zijn besparingen van CO2-uitstoot en Milieukosten (MKI) inzichtelijk gemaakt. Een noodzakelijk stap om in het ontwerpproces meer grip te krijgen op het behalen van de reductie doelstellingen.
- Fotoboek Werkplaatsen Meanderende Maas - Waterschap Aa en Maas 2023Dit document geeft vrij nauwgezet weer hoe bewoners en belanghebbenden zijn betrokken in het proces. Dit geeft inspiratie bij het opstellen van een eigen plan van aanpak ten aanzien van participatie.
- Circulair gemaal Kalverdijkje - Wetterskip Fryslan 2023Twee oude gemalen zijn door één circulair gemaal vervangen, door het samenvoegen van twee peilvakken. Natuurlijke, herbruikbare en tweedehands (79%) materialen zijn gebruikt. Ook is gebruik gemaakt van cementloos beton, waardoor CO2 uitstoot op dit vlak met 50% is verminderd. Tot slot is de pomp visvriendelijke en is een kruidenrijk mengsel ingezaaid.
- Werkwijzer natuur MKBA - Arcadis en CE Delft 2018Deze werkwijzer geeft aanbevelingen hoe de welvaartseffecten van veranderingen in de natuur in een maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) kunnen worden meegenomen. Dit is van belang bij dijkversterkingen waar ook natuurontwikkeling aan de orde is.
- Pipingproef Vijfhuisterdijk Eindrapportage - Wetterskip Fryslân 2021Dit eindrapport beschrijft een proef aan de Vijfhuisterdijk (Koehool-Lauwersmeer traject) om pipingmaatregelen te testen. Het laat zien hoe nauwkeuriger ontwerpen kan leiden tot minder ingrepen en daarmee materiaalgebruik, wat toekomstige projecten duurzamer maakt.
- Ontwerp-Projectplan Gemaal Commandeurspolder - Hoogheemraadschap van Delfland 2022Ontwerp van een nieuw poldergemaal (40 m3/min) waar in een eerdere variantenstudie de locatie is bepaald, ondergronds achter het bestaande gemaal vanwege de ruimtelijke inpassing. Het gemaal is visvriendelijk uitgevoerd en tweezijdig vispasseerbaar. Grond wordt zoveel mogelijk binnen het terrein hergebruikt.
- Vervangen en renovatie sluizen Tilburg - Schuttevaer 2016Sluis III bij Tilburg kreeg in 2016 de toentertijd grootste composiet deuren ter wereld. Dit materiaal is licht, sterk, onderhoudsarm en gemakkelijk te plaatsen. Verder komt er een vijzelturbine, die elektriciteit voor 250 huishoudens kan opwekken en worden er natuurvriendelijke oevers aangelegd.
- Voorbeeld archief - Groninger ArchievenHet doen van cultuurhistorisch onderzoek kan belangrijk zijn. Kaarten, bouwtekeningen, foto's en nieuwsartikelen kunnen helpen bij het begrijpen van de plek en het object. Dit kan in de inventarisatiefase helpen bij het bepalen van de cultuurhistorische waarde en als input gebruiken voor het maken van alternatieven.
- Waardering en selectie van cultuurhistorisch waardevolle duikers en sluizen in Zeeland - Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis 2016Dit document laat zien dat vervanging van duikers en sluizen de aanleiding kan zijn om de objecten nader te bekijken en de historische waarde te bepalen, locatie overstijgend. In totaal zijn op deze manier 350 objecten geïnventariseerd. Doel was te komen tot een prioritering van te behouden duikers en sluizen, zodanig dat er minimaal een representatieve selectie van objecten voor de toekomst behouden blijft.
- Adviesrapport emissieloos werken IJselmeerdijk - Waterschap Zuiderzeeland 2023In het project IJsselmeerdijk zijn mogelijke laadscenario's om emissieloos te werken inzichtelijk gemaakt, en afgewogen op haalbaarheid, duurzaamheid, kosten en planning. De analyse geeft een goed voorbeeld van hoe je je kan voorbereiden op emissieloos werken, zoals het regelen van een aansluiting en het vrijmaken van de nodigde (voor)investeringen.
- Evaluatie elektrisch materieel Hansweert - Waterschap Scheldestromen 2026De rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.