2.1 Duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit integraal meenemen in het ontwerpproces
In de ontwerploops is het belangrijk om in het ontwerp en de afwegingen ook duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit continu een plek te geven. Het Dashboard Duurzaam HWBP biedt ondersteuning bij dit proces.
- Bijdrage van kweldervegetatie aan het waterkeringssysteem - Deltares 2023In deze rapportage is de invloed van kweldervegetatie op de golfbelasting op dijken en de erosie van het voorland verder gekwantificeerd. Met name als golven groter zijn (1 tot 2 m) en waterdiepte boven het voorland forser. Zo kan de bijdrage van de kweldervegetatie aan de waterveiligheid goed worden meegenomen in het ontwerp van de dijken.
- Future Dikes - Radboud Universiteit 2024In het project Future Dikes wordt onderzocht hoe we de Nederlandse dijken kunnen versterken met een kruidenrijke grasbekleding. Kenmerken van de bekleding in relatie tot erosiebestendigheid zijn bepaald door middel van proeven. Daarmee zijn voorstellen gemaakt voor zaadmengsels met grote potentie voor snelle vestiging, sluiting van de grasmat, bodemtype, en droogteresistentie.
- Factsheet circulaire dijken - RWS 2020Inspiratie die helpt bij het opstellen van de projectopdracht ten aanzien van circulariteit.
- Handreiking POV voorlanden - HWBP 2019De effecten van het voorland beïnvloeden de waterveiligheidsopgave en de oplossingen hiervoor. Afhankelijk van het gebied kunnen alternatieven zich onderscheiden door het aanpassen en beter benutten van het voorland.
- Technisch kader toepassing gebiedseigen grond - POV DGG 2022Het Technisch kader geeft aanwijzingen voor grondgestuurd ontwerpen van een dijkversterking met grond uit het eigen gebied, in plaats van het richtlijngestuurd ontwerpen met richtlijngrond. Zo kan al in de initiatieffase een overzicht verkregen worden van de potentiële grondvraag en/of -aanbod.
- Ideeënboek biodiversiteit voor dijkversterkingsprojecten - 2022Het doel van het ideeënboek is dat niet elk projectteam opnieuw naar inspiratie hoeft te zoeken en/of de beheerafdeling moet raadplegen en is daarmee vooral geschikt voor de planuitwerking, waarin inrichtingsvoorstellen een grote rol spelen in het integraal ontwerp.
- Leidraad Circulair Ontwerpen 2.0 - CB'23 2023De leidraad biedt een stappenplan om in het ontwerpproces ambities concreet te maken op het gebied van circulariteit. De leidraad werkt uit welke keuzes er gemaakt kunnen worden, en hoe deze keuzes van invloed zijn op het ontwerp.
- Stappenplan Hoogwaardig Gebruik Grond - RWS 2023Dit beknopte stappenplan ondersteunt in de vragen wat je wanneer en met wie moet regelen, besluiten of uitvoeren om grond hoogwaardig te kunnen gebruiken. Het is door RWS geschreven maar relevant voor alle projecten waar grondwerk plaatsvindt.
Tools
- Ecologische redeneerlijn Lauwersmeerdijk - Waterschap Noorderzijlvest 2022De Lauwersmeerdijk wordt versterkt, waarbij wordt gewerkt aan een vitale Waddenkust. Het combineren van verschillende ambities, zoals ecologie met een dijkversterking, vraagt om een heldere redenering. Deze bijlage bij het Projectplan Waterwet linkt de integrale gebiedsvisie met drie ecologische koppelprojecten.
- Advies OK-team Vergunningenontwerp Wijk bij Duurstede-Amerongen - HDSR 2022In dit document geeft het Omgevingskwaliteitsteam een reflectie op het voorlopig ontwerp en geeft aandachtspunten mee voor het definitief ontwerp. Dit is een voorbeeld voor het inzichtelijk maken van de bijdragen van het ontwerp aan de vooraf gestelde doelen op het gebied van ruimtelijke kwaliteit.
- Perspectief voor een veilige en natuurlijke Nederlandse Delta - PAGW en HWBP 2024Het perspectief biedt inzicht in hoe de opgaven voor waterveiligheid (HWBP), waterkwaliteit en natuur (PAGW) elkaar kunnen versterken met slimme en doelmatige oplossingen. Dit kan door invulling te geven aan het beleid voor water en bodem sturend én de ecosysteembenadering. Maar ook door in een vroeg stadium mogelijkheden te verkennen op regionaal niveau.
- Ruimtelijke Visie en Inrichtingsplan Stad Tiel - Waterschap Rivierenland 2021Document uit de planuitwerking van het project Stad Tiel. Het laat de ruimtelijke analyse, visie en ontwerp zien voor een complex traject waar de dijk varieert van landelijke dijk tot en met waterkerende stadsmuren.
- MKI berekening voorlopig ontwerp IJsselwerken - WDO Delta 2023In dit document is zeer uitgebreid opgenomen welke hoeveelheden van welke materialen nodig zijn en welke milieukosten hiermee gemoeid zijn. Het gaat om Ontwerploop 1, oftewel het Voorlopig Ontwerp van IJsselwerken (dijkversterking Zwolle-Olst).
- Notitie duurzaamheidsvergelijking Dubocalc Lauwersmeerdijk - Wetterskyp Fryslan 2021In deze rapportage is het huidige ontwerp van de bekleding vergeleken met een traditioneel ontwerp door gebruik te maken van DuboCalc en zijn besparingen van CO2-uitstoot en Milieukosten (MKI) inzichtelijk gemaakt. Een noodzakelijk stap om in het ontwerpproces meer grip te krijgen op het behalen van de reductie doelstellingen.
- Fotoboek Werkplaatsen Meanderende Maas - Waterschap Aa en Maas 2023Dit document geeft vrij nauwgezet weer hoe bewoners en belanghebbenden zijn betrokken in het proces. Dit geeft inspiratie bij het opstellen van een eigen plan van aanpak ten aanzien van participatie.
- Circulair gemaal Kalverdijkje - Wetterskip Fryslan 2023Twee oude gemalen zijn door één circulair gemaal vervangen, door het samenvoegen van twee peilvakken. Natuurlijke, herbruikbare en tweedehands (79%) materialen zijn gebruikt. Ook is gebruik gemaakt van cementloos beton, waardoor CO2 uitstoot op dit vlak met 50% is verminderd. Tot slot is de pomp visvriendelijke en is een kruidenrijk mengsel ingezaaid.
- Werkwijzer natuur MKBA - Arcadis en CE Delft 2018Deze werkwijzer geeft aanbevelingen hoe de welvaartseffecten van veranderingen in de natuur in een maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA) kunnen worden meegenomen. Dit is van belang bij dijkversterkingen waar ook natuurontwikkeling aan de orde is.
- Pipingproef Vijfhuisterdijk Eindrapportage - Wetterskip Fryslân 2021Dit eindrapport beschrijft een proef aan de Vijfhuisterdijk (Koehool-Lauwersmeer traject) om pipingmaatregelen te testen. Het laat zien hoe nauwkeuriger ontwerpen kan leiden tot minder ingrepen en daarmee materiaalgebruik, wat toekomstige projecten duurzamer maakt.
- Ontwerp-Projectplan Gemaal Commandeurspolder - Hoogheemraadschap van Delfland 2022Ontwerp van een nieuw poldergemaal (40 m3/min) waar in een eerdere variantenstudie de locatie is bepaald, ondergronds achter het bestaande gemaal vanwege de ruimtelijke inpassing. Het gemaal is visvriendelijk uitgevoerd en tweezijdig vispasseerbaar. Grond wordt zoveel mogelijk binnen het terrein hergebruikt.
- Vervangen en renovatie sluizen Tilburg - Schuttevaer 2016De rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.
- Voorbeeld archief - Groninger ArchievenHet doen van cultuurhistorisch onderzoek kan belangrijk zijn. Kaarten, bouwtekeningen, foto's en nieuwsartikelen kunnen helpen bij het begrijpen van de plek en het object. Dit kan in de inventarisatiefase helpen bij het bepalen van de cultuurhistorische waarde en als input gebruiken voor het maken van alternatieven.
- Waardering en selectie van cultuurhistorisch waardevolle duikers en sluizen in Zeeland - Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis 2016Dit document laat zien dat vervanging van duikers en sluizen de aanleiding kan zijn om de objecten nader te bekijken en de historische waarde te bepalen, locatie overstijgend. In totaal zijn op deze manier 350 objecten geïnventariseerd. Doel was te komen tot een prioritering van te behouden duikers en sluizen, zodanig dat er minimaal een representatieve selectie van objecten voor de toekomst behouden blijft.
- Adviesrapport emissieloos werken IJselmeerdijk - Waterschap Zuiderzeeland 2023In het project IJsselmeerdijk zijn mogelijke laadscenario's om emissieloos te werken inzichtelijk gemaakt, en afgewogen op haalbaarheid, duurzaamheid, kosten en planning. De analyse geeft een goed voorbeeld van hoe je je kan voorbereiden op emissieloos werken, zoals het regelen van een aansluiting en het vrijmaken van de nodigde (voor)investeringen.
- Evaluatie elektrisch materieel Hansweert - Waterschap Scheldestromen 2026De rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.