2.1.5 Integraal ontwerpen op basis van de ontwerpuitgangspunten
Op basis van de ontwerpuitgangspunten en de inrichtingsprincipes worden in de ontwerpsessies, de bouwstenen, oplossingsrichtingen en alternatieven ontwikkeld. Met de input uit de onderzoeken en de uitkomst van de afweging uit de zeef, wordt in stappen toegewerkt naar het Voorkeursalternatief.
Doordat doelen vertaald zijn naar ontwerpuitgangspunten worden duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit een integraal onderdeel van het ontwerpproces. MKI, CO2 en stikstof berekeningen (toepassen DuboCalc en Aerius) kunnen worden gebruikt om het ontwerp te optimaliseren. Deze kunnen daarom worden benut als ontwerptools en niet alleen om aan het eind de effecten te rapporten. Daarbij is het van belang om inzichtelijk te maken welke onderdelen van het ontwerp veel impact hebben en of daar slimme oplossingen voor ontworpen kunnen worden.
In het ontwerpproces gaat het vanuit duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit om het invullen en uitwerken van de volgende achtereenvolgende stappen:
- Het voorkomen negatieve effecten.
- De overblijvende negatieve effecten zoveel mogelijk mitigeren
- De resterende delen compenseren
Daarbij is het continu van belang welke kansen (op alle duurzaamheidsthema’s) er benut kunnen worden.
- Circulaire peiler tool - Waterschap Vallei en Veluwe 2022De Circulaire Peiler helpt om onderscheidende alternatieven te ontwikkelen op het gebied van materiaalgebruik en draagt zo bij aan de circulaire economie.
- DubocalcDuboCalc is een softwaretool om milieukosten van ontwerpvarianten van GWW-werken te berekenen. Door de milieu-impact van ontwerpkeuzes te kwantificeren, kan in het ontwerp worden gestuurd op een zo laag mogelijke milieu-impact.
- Handreiking POV voorlanden - HWBP 2019De handreiking laat zien dat je de juiste mensen aan tafel moet krijgen, om de scope zo optimaal mogelijk te houden.
- Natuurpunten achtergrondstudie - PBL 2014In dit rapport is een stappenplan uitgewerkt waarmee op een consistente manier natuurpunten voor waternatuur worden berekend. Dit kan worden gebruikt om tijdens het ontwerpproces de fysieke impact van de alternatieven op de natuurlijk omgeving meetbaar te maken.
- Leidraad Circulair Ontwerpen 2.0 - CB'23 2023De leidraad biedt een stappenplan om in het ontwerpproces ambities concreet te maken op het gebied van circulariteit. De leidraad werkt uit welke keuzes er gemaakt kunnen worden, en hoe deze keuzes van invloed zijn op het ontwerp.
Tools
- Circulaire peiler Grebbedijk - Waterschap Vallei en Veluwe 2020Bij de start van project Grebbedijk heeft het waterschap als doel gesteld bij te dragen aan circulariteit. Een afwegingskader voor circulariteit is hiervoor ontwikkeld op basis van de 8 Circulaire Ontwerpprincipes uit het MIRT: De Circulaire Peiler. De Peiler beoordeelt in deze rapportage vier alternatieven door de CPI (Circulaire Peil Index) te berekenen. Dit rapport is een voorbeeld dat laat zien hoe circulariteit is meegenomen in het ontwerpproces.
- Hoornwerk Grebbedijk - Erfgoeddeal 2021Voorbeeld van 'building with culture', doordat een oud verdedigingswerk wordt benut voor de dijkversterking van de Grebbedijk. Er wordt hier geen getrapt profiel aangelegd (zoals op een groot deel van het traject), maar het gehele Hoornwerk wordt met twee meter opgehoogd, tot de hoogte van 1785. Hiermee wordt de hoogteopgave gerealiseerd.
- Inspiratieboek circulair ontwerpen - RWS 2019Document dat een handreiking biedt tot circulair werken in ontwerpprocessen en beschrijft de integrale aanpak die daar voor nodig is. Tevens geeft het voorbeelden en de resultaten van een dergelijk proces.
- Grondgestuurd ontwerp in Well - HWBP 2022Voor project Well is de dijkversterking gecombineerd met rivierverruiming. De grond uit de omgeving wordt benut, waardoor de hoeveelheid aan te voeren grond van buiten is gehalveerd. De vergravingen zijn zo vormgegeven ze passen in het karakteristieke landschap en een basis vormen voor waardevolle natuur en landbouw.