1.1 Oriëntatie speelveld
De aanleiding voor een Initiatieffase is in eerste instantie een waterveiligheidsopgave, die volgt uit de wettelijke beoordeling.
Om te komen tot doelmatige projecten met maatschappelijke meerwaarde, die op draagvlak in de omgeving kunnen rekenen, is het belangrijk om in de initiatieffase inzicht te krijgen hoe de waterveiligheidsopgave zich verhoudt tot de gebiedscontext.
De waterkeringen liggen vaak in karakteristieke en cultuurhistorisch waardevolle landschappen of gebieden waar de druk op de ruimte hoog is. Ook zijn er goede mogelijkheden om de dijkversterking te combineren met andere programma’s zoals PAGW, KRW, IRM.
In deze eerste stap van de Initiatieffase wordt het speelveld rondom het project in kaart gebracht. Het inventariseren van beleid, wet- en regelgeving, de kansen voor het verkleinen van de waterveiligheidsopgave en het inventariseren van de visie en leidende principes uit de Omgevingsagenda geeft een beeld van wat er kan en speelt rondom het project. Op dit moment is (nog) niet overal een Omgevingsagenda beschikbaar, maar vaak nog wel een Gebiedsagenda.
- Watertijdreis - RCE en STOWAMet de Watertijdreis kun je terug tot het jaar 1865 en zien hoe onze dijken, rivieren en polders er vroeger uitzagen. Net zoals met de Topotijdreis scroll je door verschillende kaarten en ontdek je veel details van het watersysteem die ook nu nog relevant (kunnen) zijn.
- AmbitiewebHet ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Positionpaper Biodiversiteit - UVW 2020Standpunt van de Unie van Waterchappen ten aanzien van biodiversiteit en de rol die waterschappen op zich nemen om te zorgen voor robuustere natuur in Nederland. Dit is van belang bij het bepalen van de opgave en de scope van een dijkversterkingsproject.
- Routekaart schoon en emissieloos bouwen - SEBDeze website bundelt informatie op het gebied van Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). De routekaart helpt de bouwsector verder op weg richting 2030, wanneer duurzaam bouwen de norm is. Ook helpt de website om een overzicht te krijgen van de mogelijkheden voor CO2-emissiereductie en om de eigen opdracht scherp te krijgen.
- Strategie Duurzaam opdrachtgeverschap waterschappen 2021-2030 - UVW 2021In deze stap worden de inhoud, scope en randvoorwaarden van de opdracht vastgesteld. Dit document biedt inzicht in financiële en technische mogelijkheden, de eisen voor emissieloos bouwen, en de voorwaarden voor uitvoering en subsidie, zodat een duidelijke interne opdracht kan worden opgesteld.
- Strategie klimaatneutrale en circulaire infrastructuur - Duurzame InfraWebsite over klimaatneutrale en circulaire infrastructuur. Er zijn transitiepaden ontwikkeld met daarin de meest realistische route naar klimaatneutraliteit in 2030. Dit maakt het beleid inzichtelijk waardoor de maatschappelijke opgave duidelijker wordt.
- Leven met Water kaarten - Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed 2024In deze stap worden de inhoud, scope en randvoorwaarden van de opdracht vastgesteld. Dit document biedt inzicht in financiële en technische mogelijkheden, de eisen voor emissieloos bouwen, en de voorwaarden voor uitvoering en subsidie, zodat een duidelijke interne opdracht kan worden opgesteld.
- Technisch kader toepassing gebiedseigen grond - POV DGG 2022Het Technisch kader geeft aanwijzingen voor grondgestuurd ontwerpen van een dijkversterking met grond uit het eigen gebied, in plaats van het richtlijngestuurd ontwerpen met richtlijngrond. Zo kan al in de initiatieffase een overzicht verkregen worden van de potentiële grondvraag en/of -aanbod.
- Kunstwerkroute Samenwerken aan Kunstwerken - Samenwerken aan kunstwerken 2021Voor een uniforme aanpak voor de versterking van waterkerende kunstwerken is de Kunstwerkroute opgesteld. De route beschrijft het geheel aan stappen die gedurende de levenscyclus worden doorlopen. Het is met name relevant voorafgaand aan de ingangstoets en bij overdracht richting beheer en onderhoud.
- Praktijkgids Water en bodem sturend - CRA 2023De rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.
Tools
- Beeldverslag werkplaatsen Zuidelijke Waal - WSRL 2024In werkplaatsen met gebiedspartners is aandacht gevraagd voor het combineren van hoogwaterveiligheid met andere gebiedsopgaven aan de zuidkant van de Waal tussen Nijmegen en Zaltbommel. Dit beeldverslag geeft een goed beeld van het proces en resultaat.
- Resultaten werkplaatsen Zuidelijke Waal - WSRL 2024Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Duurzaam Bouwen van beleid naar praktijk - Waterschap Brabantse Delta 2023Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Het verhaal van de rivier - Platform Rivierkennis 2024Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Panorama Maasvallei - Provincie Limburg 2024Gebiedseigengrond bij een dijkversterking is niet zozeer voordeliger, maar biedt bij een gebiedsontwikkeling duurzaamheidsvoordelen en meerwaarde voor de omgeving. Optimalisatie van grondverzet en -gebruik is cruciaal, zo blijkt uit deze analyse van de Project Overstijgende Verkenning (POV). Doelstellingen en financieringsmethoden moeten op een lijn komen, vroeg in het proces. Afstemming ten aanzien van tijdsplanning en grondkwaliteit met projecten waar grond vrijkomt is van groot belang.
- Perspectief voor een veilige en natuurlijke Nederlandse Delta - PAGW en HWBP 2024Het perspectief biedt inzicht in hoe de opgaven voor waterveiligheid (HWBP), waterkwaliteit en natuur (PAGW) elkaar kunnen versterken met slimme en doelmatige oplossingen. Dit kan door invulling te geven aan het beleid voor water en bodem sturend én de ecosysteembenadering. Maar ook door in een vroeg stadium mogelijkheden te verkennen op regionaal niveau.
- Heritage based solutions inspiratieboek - RWS 2024Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- BlauwGroen netwerk Biodiversiteit op dijken - Waterschap Rivierenland 2021Het BlauwGroen Netwerk legt de focus op biodiversiteit op dijken en geeft daarmee inzicht in hoe waterveiligheid zich verhoudt tot de gebiedscontext.
- Gelders DijkDNA Ruimtelijk perspectief Dijken Gelderse IJssel - Provincie Gelderland e.a. 2019Het ruimtelijk perspectief geeft weer welke ruimtelijke opgaven spelen langs, in dit geval de Ijssel, en is daarmee een goed voorbeeld van een bundeling van informatie op riviertak niveau.
- Grip op grond - Provincie Friesland 2023De interactieve GoG kaart helpt bij het in kaart brengen van het speelveld. Via de kaart kan namelijk grond worden aangevraagd en aangeboden. Het GoG team brengt de mogelijkheden in kaart en helpen bij het verbinden van grondstromen.
- Projectopdracht duurzaamheid HWBP werkwijze 2.0 - Waterschap Rivierenland 2024Deze notitie bevat de projectopdracht voor HWBP-projecten binnen het Waterschap Rivierenland ten aanzien van duurzaamheid. Er zijn concrete eisen ten aanzien van emissies, circulariteit, biodiversiteit en hoe dit te verwerken in contracteisen.
- Trajectaanpak Mastenbroek-IJssel - WDO Delta 2023De Trajectaanpak is een hulpmiddel voor waterkeringbeheerders om van een veiligheidsoordeel van een normtraject naar een projectstrategie te komen. Dit document is een voorbeeld van hoe dit langs de IJssel is gedaan tussen Zwolle en IJsselmuiden.
- Natuurlijke processen benutten op Schiermonnikoog - HWBP 2020Voor het project Dijk- en duinversterking Schiermonnikoog heeft het waterschap besloten een lange termijn visie te ontwikkelen waarin duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en innovatie als uitgangspunt centraal staan. Samen met overheden, natuurorganisaties en andere stakeholders hebben zij het streven om natuurlijke processen zoveel mogelijk hun werk te laten doen. Ook zetten zij in op lokaal grondgebruik.
- Voorbeeld archief - Groninger ArchievenDe rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.
- Beleid cultuurhistorie - Waterschap Noorderzijlvest 2020Deze nota beschrijft de koers van het waterschap op het gebied van cultureel erfgoed, met veel aandacht voor gebouwd erfgoed waarvan 79 monumentale objecten in beheer zijn bij het waterschap zelf. Het document maakt duidelijk wat strikt noodzakelijk is en wat het waterschap en haar partners aanvullend kunnen doen voor een waardevolle leefomgeving.