1.1 Oriëntatie speelveld
De aanleiding voor een Initiatieffase is in eerste instantie een waterveiligheidsopgave, die volgt uit de wettelijke beoordeling.
Om te komen tot doelmatige projecten met maatschappelijke meerwaarde, die op draagvlak in de omgeving kunnen rekenen, is het belangrijk om in de initiatieffase inzicht te krijgen hoe de waterveiligheidsopgave zich verhoudt tot de gebiedscontext.
De waterkeringen liggen vaak in karakteristieke en cultuurhistorisch waardevolle landschappen of gebieden waar de druk op de ruimte hoog is. Ook zijn er goede mogelijkheden om de dijkversterking te combineren met andere programma’s zoals PAGW, KRW, IRM.
In deze eerste stap van de Initiatieffase wordt het speelveld rondom het project in kaart gebracht. Het inventariseren van beleid, wet- en regelgeving, de kansen voor het verkleinen van de waterveiligheidsopgave en het inventariseren van de visie en leidende principes uit de Omgevingsagenda geeft een beeld van wat er kan en speelt rondom het project. Op dit moment is (nog) niet overal een Omgevingsagenda beschikbaar, maar vaak nog wel een Gebiedsagenda.
- Watertijdreis - RCE en STOWAMet de Watertijdreis kun je terug tot het jaar 1865 en zien hoe onze dijken, rivieren en polders er vroeger uitzagen. Net zoals met de Topotijdreis scroll je door verschillende kaarten en ontdek je veel details van het watersysteem die ook nu nog relevant (kunnen) zijn.
- AmbitiewebHet ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Routekaart schoon en emissieloos bouwen - SEBDe website helpt om een overzicht te krijgen van de mogelijkheden die er zijn om een dijk op een duurzame wijze te versterken en schetst daarmee de haalbaarheid van mogelijke maatregelen.
- Kunstwerkroute Samenwerken aan Kunstwerken - Samenwerken aan kunstwerken 2021Voor een uniforme aanpak voor de versterking van waterkerende kunstwerken is de Kunstwerkroute opgesteld. De route beschrijft het geheel aan stappen die gedurende de levenscyclus worden doorlopen. Het is met name relevant voorafgaand aan de ingangstoets en bij overdracht richting beheer en onderhoud.
- Praktijkgids Water en bodem sturend - CRA 2023De praktijkgids beschrijft zes stappen om te werken vanuit het principe 'water en bodem sturend'. De aanpak maakt concreet hoe je een natuurlijk en zelfregulerend water en bodemsysteem ontwikkelt. Zo'n aanpak vormt de basis voor een toekomstgerichte, ruimtelijke ontwikkeling van een gebied.
Tools
- Panorama Gelderse Rivieren - Provincie Gelderland 2022Een integrale en gebiedsgerichte uitwerking van de provinciale ambities, als stip op de horizon en als handelingsperspectief. Er wordt beschreven hoe de Gelderse ambities worden verbonden aan die van onze partners.
- Beeldverslag werkplaatsen Zuidelijke Waal - WSRL 2024Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Resultaten werkplaatsen Zuidelijke Waal - WSRL 2024Ter voorbereiding op de dijkversterking aan de zuidkant van de Waal (70km) heeft een brede inventarisatie van kansen op synergie met andere opgaven die verbonden zijn aan de rivier plaatsgevonden. Denk aan rivierverruiming, woningbouw en natuur. Er zijn vier locaties naar voren gekomen waar opgaven in het gebied kunnen worden gecombineerd met de dijkversterking. Dit wordt verder uitgewerkt in een pre-verkenning.
- Duurzaam Bouwen van beleid naar praktijk - Waterschap Brabantse Delta 2023In dit document is het algehele duurzaamheidsbeleid van het waterschap via ambitiewebben vertaalt naar doelstellingen per type project. Op deze manier weet ieder project wat de doelstellingen zijn en kan de stap Interne opdrachtvorming vlotter doorlopen worden.
- Het verhaal van de rivier - Platform Rivierkennis 2024Gebiedseigengrond bij een dijkversterking is niet zozeer voordeliger, maar biedt bij een gebiedsontwikkeling duurzaamheidsvoordelen en meerwaarde voor de omgeving. Optimalisatie van grondverzet en -gebruik is cruciaal, zo blijkt uit deze analyse van de Project Overstijgende Verkenning (POV). Doelstellingen en financieringsmethoden moeten op een lijn komen, vroeg in het proces. Afstemming ten aanzien van tijdsplanning en grondkwaliteit met projecten waar grond vrijkomt is van groot belang.
- Panorama Maasvallei - Provincie Limburg 2024Het Panorama Maasvallei geeft een streefbeeld voor 2050, met een doorkijk naar 2100. Aanleiding vormde het vervallen van de status rivierbed achter de kering: hoe willen overheden omgaan met deze gebieden? Het document is uiteindelijk vastgesteld door de leden van het Bestuurlijk Platform Maasvallei.
- Perspectief voor een veilige en natuurlijke Nederlandse Delta - PAGW en HWBP 2024Het ambitieweb is een instrument om een ambitie uit te spreken op de onderwerpen van duurzaamheid zodat deze gedurende de vervolgfases ingevuld worden.
- Heritage based solutions inspiratieboek - RWS 2024Heritage-based solutions zijn oplossingen voor een (klimaat)opgave waarbij cultuurhistorie centraal staat. Vijf concrete projecten illustreren deze aanpak. Een veelvoorkomend misverstand dat wordt aangehaald is dat niks mag worden veranderd aan cultureel erfgoed, terwijl het erfgoed juist kan worden behouden door het opnieuw een functie te geven.
- BlauwGroen netwerk Biodiversiteit op dijken - Waterschap Rivierenland 2021Het BlauwGroen Netwerk legt de focus op biodiversiteit op dijken en geeft daarmee inzicht in hoe waterveiligheid zich verhoudt tot de gebiedscontext.
- Gelders DijkDNA Ruimtelijk perspectief Dijken Gelderse IJssel - Provincie Gelderland e.a. 2019Het ruimtelijk perspectief geeft weer welke ruimtelijke opgaven spelen langs, in dit geval de Ijssel, en is daarmee een goed voorbeeld van een bundeling van informatie op riviertak niveau.
- Grip op grond - Provincie Friesland 2023De interactieve GoG kaart helpt bij het in kaart brengen van het speelveld. Via de kaart kan namelijk grond worden aangevraagd en aangeboden. Het GoG team brengt de mogelijkheden in kaart en helpen bij het verbinden van grondstromen.
- Trajectaanpak Mastenbroek-IJssel - WDO Delta 2023De Trajectaanpak is een hulpmiddel voor waterkeringbeheerders om van een veiligheidsoordeel van een normtraject naar een projectstrategie te komen. Dit document is een voorbeeld van hoe dit langs de IJssel is gedaan tussen Zwolle en IJsselmuiden.
- Natuurlijke processen benutten op Schiermonnikoog - HWBP 2020Voor het project Dijk- en duinversterking Schiermonnikoog heeft het waterschap besloten een lange termijn visie te ontwikkelen waarin duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en innovatie als uitgangspunt centraal staan. Samen met overheden, natuurorganisaties en andere stakeholders hebben zij het streven om natuurlijke processen zoveel mogelijk hun werk te laten doen. Ook zetten zij in op lokaal grondgebruik.
- Voorbeeld archief - Groninger ArchievenDe rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.
- Beleid cultuurhistorie - Waterschap Noorderzijlvest 2020De rapportage laat zien dat vroege betrokkenheid van de aannemer in project Hansweert de maakbaarheid van de inzet van elektrisch materieel vergroot, en deelt daarnaast lessen die al in de planuitwerkingsfase kunnen worden meegenomen.